गणेशोत्सवासाठी कोकणात जाणाऱ्यांसाठी विशेष टोलमाफी पास पर्यूषण पर्वात दोन दिवस कत्तलखाने राहणार बंद २९ टक्के कोसळला या गेमिंग कंपनीचा शेअर Asia Cup मध्ये भारत-पाक आमने सामने- सरकारने दिली परवानगी 12 आणि 28 टक्क्यांचा GST स्लॅब होणार रद्द, सर्वसामान्यांना फायदा अमेरिकेत छत्रपती शिवरायांच्या कीर्तीरथाची भव्यदिव्य मिरवणूक कानात ईअर फोन असल्याने युवकाचा मृत्यू पोस्ट झाले अत्याधुनिक – अ‍ॅडव्हान्स पोस्टल टेक्नॉलॉजी प्लॅटफॉर्म सुरु BSNL ची मान्सून ऑफर – 1 महिना मोफत इंटरनेट गणेश विसर्जनाच्या पार्श्वभुमीवर सामाजिक सलोख्यासाठी हजरत महंमद पैगंबर जयंती ८ सप्टेंबर रोजी होणार .. आशिया चषक स्पर्धेसाठी भारतीय क्रिकेट संघ जाहीर निवृत्त न्यायमूर्ती बी सुदर्शन रेड्डी विरोधी पक्षाचे उपराष्ट्रपतीपदाचे उमेदवार प्रवासाला तब्बल बारा तास, मग टोल का द्यावा, सर्वोच्च न्यायालयाचा सवाल उपमुख्यमंत्री शिंदेंनी जाहीर केले ‘लाडकी सून’ अभियान मुंबईसह ठाणे, पालघर जिल्ह्यातील शाळांना आज सुट्टी… कृष्णा आणि वारणा नदीच्या पाणी पातळीत वाढ… उच्च न्यायालयाचे कोल्हापूर सर्किट बेंच झाले सुरू मतदार यादीबाबतचे आरोप शपथपत्रासह करा अन्यथा माफी मागा… शिक्षक अभियोग्यता व बुद्धीमत्ता चाचणी परीक्षेचा निकाल १८ ऑगस्टला जालन्यात मुसळधार पावसाने नदी नाले तुडुंब… मुंबईत पागडीधारकांना आदित्य ठाकरेंकडून पुनर्वसनाची हमी कॅडबरी डेअरी मिल्कच्या रॅपरवर खास मराठीत शब्द पहिल्याच दिवशी FASTag वार्षिक पासला भरभरुन प्रतिसाद, १.४ लाखांहून अधिक नोंदणी राज्यात १६ ते २१ ऑगस्ट दरम्यान अतिवृष्टीचा इशारा मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते डबेवाला आंतरराष्ट्रीय अनुभव केंद्राचे उद्घाटन लवकरच ‘मुंबई विदिन ५९ मिनिट्स’ स्वप्न पूर्ण होणार डबेवाला बांधवांना २५.५० लाखांत ५०० चौ.फुटांचे घर बेस्ट पतपेढीच्या निवडणुकीत सर्व घटकांना सोबत घेऊन विकास करणार ! नारळी पौर्णिमेला वरळीत हुल्लडबाजी करणाऱ्या उबाठा गटावर कारवाई करा BSF मध्ये 1121 जागांसाठी भरती; 10वी-12वी व ITI करु शकतात अर्ज 15 ऑगस्टपासून सुरू होणार FASTag Pass गणेशोत्सव काळात मुंबईत ‘डीजे’ला बंदी दादरमध्ये इमारतीच्या छतावर कबुतरखाना सुरू आधार कार्ड, व्होटर कार्ड,रेशन कार्ड हे नागरिकत्त्वाचे पुरावे नाहीत 15 ऑगस्ट रोजी कल्याण-डोंबिवलीत मांसाहार बंदी इथेनॉल पुरवठ्यात उ.प्रदेश पहिल्या तर महाराष्ट्र दुसर्‍या स्थानी हेपेटायटीस D पासून कर्करोगाचा धोका असल्याचा WHO चा निर्वाळा दहिहंडी सराव करताना 11 वर्षीय बालकाने गमावला जीव अमेरिकेच्या टॅरिफमुळे दोन अब्ज डॉलरची कोळंबी निर्यात धोक्यात सिंचन तलाव धोक्यात; भिंत खचली, २०० एकर शेतीला धोका…. हुतात्मा स्मारकाच ऐतिहासिक महत्त्व टिकले पाहिजे - आमदार सचिन अहिर रेल्वेकडून इतर प्रवाशांसह मुंबईकरांसाठी सुरक्षेच्या नव्या उपाययोजना राजकीय पक्षाचा चेहरा राहिलेली व्यक्ति न्यायालयाचा चेहरा असणे योग्य आहे का ? सरकारने लोकसभेत सादर केलेले आयकर विधेयक घेतले मागे अमेरिकेच्या टॅरिफचा भारतीय वस्त्रोद्योगाला मोठा फटका ठाणे जिल्ह्यातील या शहरात लवकरच सुरु होणार ‘पॉड टॅक्सी’ सेवा माथेरानची हातरिक्षा बंद करा – सर्वोच्च न्यायालयाचा आदेश कबुतरांना अन्न-पाणी देण्यावर उच्च न्यायालयाची बंदी कायम एक पडदा सिनेमागृहाबाबत संयुक्त समिती कोल्हापूरकर जिंकले, महादेवी हत्तीण पुन्हा येणार नांदणी मठात उत्तराखंडला गेलेले महाराष्ट्रातील सर्व पर्यटक सुखरूप ज्योतिर्लिंग विकास आराखड्यांच्या अंमलबजावणीसाठी सनदी अधिकाऱ्यांची नियुक्ती उत्तरकाशीमध्ये ढगफुटीमुळे हाहाकार, ४ जणांचा मृत्यू, अनेकजण बेपत्ता भाजपाचे पदाधिकारी बनले न्यायाधीश, न्यायपालिकेचा निष्पक्षपणा धोक्यात? सेंचुरी मिलचा भूखंड कोणाच्या घशात घालणार? कामगार नेते गोविंदराव मोहिते‌ भायखळ्यात आमदार चषक 2025 ही भव्य हॉलीबॉल स्पर्धा संपन्न शिवसेना प्रभाग 205 च्या वतीने लाडू वाटप नृत्येश्वर संस्थेच्या विद्यार्थ्यांनी तैवानमध्ये भारतीय लोकनृत्यांची केली बहारदार सादरीकरण छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस मेट्रो स्थानकाच्या नामकरणाविरोधात शिवसेनेचे आंदोलन एसटी आता करणार रिटेल (किरकोळ ) इंधन विक्री कबुतरांना खाद्य देणार्‍याविरुद्ध गुन्हे दाखल करण्याचा न्यायालयाचा आदेश काँग्रेसचे माजी आमदार कैलास गोरंट्याल यांचा भाजपामध्ये प्रवेश ‘$1 ट्रिलियन’ अर्थव्यवस्थेकडे महाराष्ट्राची वेगवान वाटचाल! निवडणूक पारदर्शक होण्यासाठी मतदार यादी आधार क्रमांकाशी जोडा राज्यातील महापालिका रुग्णालयांमध्ये महिलांसाठी कर्करोग तपासणीची मोहीम हाती… स्वामीनाथन यांचा जन्मदिन “शाश्वत शेती दिन” म्हणून साजरा राज्य सरकारने जाहीर केले नवे सोशल मीडिया नियम राज ठाकरे आल्यानं कित्येक पटीनं आनंद- उद्धव ठाकरे खडसेंचा जावई पुण्यात रेव्ह पार्टीत रंगेहाथ पकडला गेला लाडकी बहीण योजनेसाठी 26.34 लाख महिला अपात्र जन्मतःच या बालकाच्या नावावर गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड 10 उत्तीर्ण उमेदवारांसाठी IB मध्ये नोकरीची मोठी संधी शाळा, कॉलेज आणि कोचिंग संस्थांसाठी सर्वोच्च न्यायालयाकडून 15 निर्देश जारी मुंबई रेल्वे साखळी स्फोट प्रकरण : हायकोर्टाच्या निकालाला सुप्रीम कोर्टाची स्थगिती भारत आणि ब्रिटन यांच्यातील मुक्त व्यापार करारावर स्वाक्षरी ससून डॉकमधील मच्छीमारांच्या पुनर्वसनासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल मुंबई के समुंदर में दुबे दुबे कर मारेंगे.. ; राज ठाकरे निशिकांत दुबेवर कडाडले सीमाभागातील निपाणी शहरात कन्नड भाषेची सक्ती महायुती सरकारला सत्तेचा माज -माजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे मुंबई महाराष्ट्राचीच , मुंबईत मराठी माणसाचाच आवाज बुलंद …. ‘जय गुजरात’ म्हणणारे एकनाथ शिंदे गुजरात व अमित शाहांचे गुलाम म्हाडा लॉटरीचा धडाका; ठाण्यात 2000 घरांसाठी सोडत, वाचा कधी येणार जाहिरात पावसाळ्यात केस का गळतात? अशी घरगुती उपाय करून थांबवा केस गळती NEET सराव परीक्षेत कमी गुण मिळाल्याने वडीलांनी घेतला मुलीचा जीव मध्यमवर्गीयांना कर सवलत आणि कर रचनेतही सुधारणा वित्तमंत्री निर्मला सीतारामन सादर केला नऊ सूत्री अर्थसंकल्प RTE प्रवेशाबद्दल राज्य सरकारने काढलेला अध्यादेश अखेर रद्द, मुंबई हायकोर्टाचा निर्णय मायक्रोसॉफ्टच्या यंत्रणेत बिघाड; जगभरात बँका, विमानतळांचं काम खोळंबलं! राज्यात १००० महाविद्यालयात कौशल्य विकास केंद्रांची स्थापना करण्यात येणार वृद्धांसाठी मोफत तीर्थदर्शन योजनेची घोषणा कोकण रेल्वेची वाहतूक अखेर सुरू विधानपरिषद निवडणुकीत महायुतीने बाजी मारली, सर्व 9 पैकी 9 उमेदवार विजयी केंद्र सरकार या दिवशी पाळणार ‘संविधान हत्या दिवस’ आज मतदान : विधानपरिषद निवडणूक : कोणाचा होणार पराभव? महाराष्ट्र ठरले सर्वोत्कृष्ट कृषी राज्य 23 जुलैला सादर होणार केंद्रीय अर्थसंकल्प विधानपरिषद निवडणुकीत चुरस , अकरा जागांसाठी बारा उमेदवार…. मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेत सात महत्वाचे बदल ‘गट क’ च्या रिक्त पदांची भरती MPSC तर्फे करणार शिवसेना ठाकरे गटाचा मुंबई पदवीधरचा बालेकिल्ला कायम देशात आजपासून लागू होणार नवे फौजदारी कायदे टी-20 वर्ल्डकप : तब्बल 11 वर्षांनंतर भारत विश्वविजेता आयसीसी टी-ट्वेंटी वर्ल्ड कप टीम इंडियाच्या नावावर Maharashtra Budget : राज्याच्या अर्थसंकल्पातून महिलांना, शेतकऱ्यांना, युवकांना काय मिळालं? अजित पवारांचे बजेट A To Z अर्थसंकल्प मांडताना अर्थमंत्री अजित पवार यांनी राज्यात मुख्यमंत्री लाडकी योजना लागू करण्यासंदर्भात घोषणा ब्रेकींग: रशियाकडून युक्रेनवर लष्करी कारवाईची घोषणा, जगभरात चिंता!

सुप्त पादांगुष्टान अ

योगाभ्यासाचे निरंतर सरावामुळे शारिरीक व मानसिक आरोग्य सुधारते. अति जुनाट रोगांचे निर्मुलन होण्यास मदत होते. राग, द्वेष, नकारात्मक  विचारांची प्रवृत्ती हळूहळू कमी होत जाते. हृदयाशी संबंधित रोग रक्तदाब, हृदयविकार, मानसिक त्रास, ताप, चिंता, विकृति रोजच्या योगासनाच्या सरावाने हळूहळू कमी होतात. रोजच्या प्राणायामाचे सरावामुळे मनावर ताबा राखणे शक्य होते. मुद्रांच्या जसे फिररित करणीमुद्रा, प्रण्मुखी मुद्रा, अश्‍वीनी मुद्रा यांच्या अभ्यासामुळे मज्जातंतू, ज्ञानतंतूशी संबंधीत कार्य सकारात्मक  सुधारते. आपणपुढे मुद्रा शिकताना त्यासंबंधी सखोल अभ्यास करु. श्‍वसनामुळे शारिरीक व मानसिक विश्रांती मिळते. धारणा,  ध्यान केल्यामुळे मनातील विचारांची लविचकता बर्‍याच अंशी कमी होते. वरिल प्रत्येक विषयाचा अभ्यास आपण करणार आहोत त्यावेळी त्यासंबंधी जाणून घेऊ. आज आपण पाठीवर झोपून करता येणार्‍या एका नवीन आसनाचा अभ्यास करणार आहोत. त्याचे नाव आहे सुप्त पादागुंष्टान अ.

आसनामध्ये जाण्याची कृती

पहील्यांदा पाठीवर आरामदायी स्थितीमध्ये झोपावे. दोनही पायामध्ये अंतर असावे. पायाचे चवडे बाहेरील बाजूस टाचा आतल्या बाजूस असाव्यात. दोनही हात शरिराच्या बाजूला असावेत. हात आणि शरिरामध्ये थोडे अंतर असावे. हाताचे तळवे वरती असावेत. आता आसनामध्ये जाताना दोनही पाय एक एक करुन घ्यावेत. हात शरिराच्या बाजूला ठेवावेत हाताचे तळवे जमिनीवर असावेत. आता उजवा पायाचा चवडा, पायाची बोट खाली ताणावीत, पाय संपुर्णपणे खालील बाजूस ताणून ठेवावा व डावा पाय उचलून वरती घ्यावा. गुडघ्यामध्ये सरळ असावा, डावा पाय जमिनीला 90 अंशाचा कोन करुन वरती सरळ करावा. आता कमरेच्या वरील भाग, मानेकडचा भाग वरती करुन डाव्या हाताच्या बोटाने डाव्या पायाचा अंगठा पकडावा. साधकास जर शक्य असेल तर डावा पाय थोडा खाली खेचून हनुवट व चेहरा डाव्या पायाच्या गुडघ्यास टेकवावा. समजा जर शक्य नसेल तर पाठ व मान जमिनीवर ठेऊन डाव्या पायाचा अंगठा बोटाने पकडावा, उजवा हात उजव्या पायाच्या मांडीवर असावा. ही झाली सुप्त पादागुष्टांसनची अंतिम स्थिती आता श्‍वासप्रश्‍वास नैसर्गिक ठेवावा. डोळे मिटावेत प्रयत्न शैथिल्य करावे. चेहर्‍याचे स्नायू शिथील असावेत. पोटाचा काही भाग शिथील ठेवावा व मनाला श्‍वासावर केंद्रित करावे. 

आसनातून बाहेर येताना हळूहळू डाव्या हाताची बोटे सोडवून डावा हात व मानेकडचा भाग जमिनीवर ठेवावा, डावा हात शरिराचे बाजूला ठेवावा. डावा पाय जमिनीवर ठेवावा. उजवा पाय पुर्वास्थितीमध्ये आणावा व आरंभिच्या शिथील स्थितीमध्ये यावे. आता डावा पाय जमिनीवर ठेवून उजवा पाय वरती उचलावा व परत वरील प्रमाणे आसनाचे अंतिम स्थितीत जावे. हे झाले सुप्त पादांगुष्टासनचे एक आवर्तन. अशी 3-4 आवर्तने आपल्या क्षमतेनुसार करावीत. आता बर्‍याच योग साधकांना सुरवातीचे वेळा सराव करताना या आसनाची अंतिम स्थिती गाठणे शक्य होत नाही. त्यांनी खाली वर्णन केलेप्रमाणे पुर्व स्थितीचा अभ्यास करावा व चांगला सराव झाल्यावर सुप्त पादांगुष्टांसनचा अभ्यास करावा. 

पूर्व सुप्त पादांगुष्ठासन - अ

 सुरुवातीला आरंभिक आरामदायी स्थितीमध्ये पाठीवर झोपावे नंतर हळूहळू पाय एकएक करुन एकत्रित घ्यावेत. हात शरिराच्या बाजूला ठेवावेत, हाताचे तळवे जमिनीवर ठेवावेत. आता उजवा पायाचा तळवा बोटे खालील बाजूस ताणावी, पाय ताणून ठेवावा. उजवा हात मांडीवर ठेवावा, हाताचा तळवा खाली असावा, आता डावा पाय वरती उचलून जमिनीवर 90 अंशाचा कोन करुन वरती उचलावा आता हे जर शक्य नसेल तर पाय थोडा गुडघ्यामध्ये वाकवावा. 

आता डाव्या हाताच्या बोटाने डाव्या पायाचा अंगठा पकडून ठेवावा व पाठ, मानेकडचा भाग वरती उचलून चेहरा गुडघ्यावर टेकविण्याचा प्रयत्न करावा, ही स्थिती साध्य झाल्यावर प्रयत्न करावा. चेहर्‍याचे स्नाय शिथील करावे. श्‍वास प्रश्‍वास नैसर्गिक असावा व मनाला श्‍वासावर केंद्रित करावे. आपल्या क्षमतेनुसार या स्थितीत रहावे. 

आसनातून बाहेर येताना डाव्या पायाच्या अंगठ्यावरील बोटे सोडवावीत व डावा हात शरिराच्या बाजूला ठेवावा. तळवा जमिनीवर असावा, आता हळूहळू डावा पाय जमिनीवर ठेवावा. उजवा पाय शिथील करावा, उजवा हात जमिनीवर ठेवावा. आता डावा पाय खाली ताणून धरावा. चवडा खालील बाजूस ताणून धरावा. डावा हात डाव्या मांडीवर ठेवावा व उजवा पाय वर उचलून वरती वर्णन केले प्रमाणे अंतिम स्थितीत राहुन नंतर 

हळूहळू आसनातून बाहेर यावे. या दोनही बाजूच्या स्थिती झाल्यावर एक आवर्तन झाले आपल्या क्षमतेनुसार 2-3 आवर्तने करावीत. अंतिम स्थितीमध्ये श्‍वासप्रश्‍वास नैसर्गिक असावा.

आसनापासून मिळणारे लाभ

  1. स्नायू नित्य सरावाने मजबूत होतात.
  2.  पायाच्या मज्जातंतूवर ताण पडल्यामुळे त्यांचे कार्य सुधारते.
  3.  ज्यांना डायबेटिसचा त्रास आहे त्यांना हे आसम फारच लाभदायी आहे. कारण डायबेटीसमुळे पायावर होणारा परिणाम टाळता येतो. 
  4.  पायातील तळव्यापासून पार्श्‍वभागापर्यंतचे रक्ताभिसरण सुधारते.
  5.  पायाचा लवचिकपणा वाढतो.
  6.  पार्श्‍वभागाचे स्नायू मजबूत होतात व मज्जातंतूचे कार्य सुधारते. 
  7.  पाठीचा वरचा भाग ताणल्यामुळे पाठीच्या कण्याची लवचिकता वाढते.
  8.  पाठीच्या कण्याच्या सभोवतालचे मज्जातंतू कार्यक्षम बनतात.
  9.  पाठीच्या कण्याचे आजूबाजूचे रक्ताभिसरण सुधारते.
  10.  पोटाच्या खालील भागाचे स्नायू आंकुचन पावल्यामुळे ओटी पोटातील अवयवांचे कार्य सुधारते.
आसन कोणी करु नये
ज्यांना संधीवात, स्पॉन्डीलायसीस, पाठीच्या कण्याचा त्रास आहे त्यांनी हे आसन टाळावे.


योग शिक्षक, प्रदिप घोलकर, (9869433790)


रिपोर्टर

  • Adarsh Swarajya
    Adarsh Swarajya

    The Reporter specializes in covering a news beat, produces daily news for Adarsh Swarajya News

    Adarsh Swarajya

संबंधित पोस्ट